Negosasyon o Extradisyon: Hustisya sa Atubangan kan Diplomisya

Negosasyon o Extradisyon: Hustisya sa Atubangan kan Diplomisya

ni: Maestro Nel Adtoon

An isyu manungod sa pagpabalik ki dating Ako Bicol Congressman Zaldy Co hali sa Portugal sarong dakulang agyat sa satuyang sistema nin hustisya. Imbes na maghalat kita sa halawig na proseso nin pagbilog nin sarong pormal na "extradition treaty" sa pag-ultanan kan Pilipinas asin Portugal, mas praktikal asin epektibo kun papaagihon ini sa pormal na negosasyon sa paagi kan Department of Foreign Affairs (DFA). An diplomatikong pakikipag-olay iyo an pinakamadaling dalan nganing masegurar na dai makaligtas sa saiyang pananagutan an saro sa mga pigtutukdong may dakulang pagkaaram sa dinustang pondo kan banwaan.

Sabihon ta man na totoo an bareta na si Co saro nang Portuguese citizen, dai ini dapat maging rason nganing maging "immuned" siya sa ley kan Pilipinas. Bilang saro sa na-elihir na opisyal kan satuyang nasyon, obligasyon niya an maghampang sa mga akusasyon nin plunder asin iba pang mga asunto digdi sa Pilipinas. Kaipuhan maging mapuwersa an satuyang gobyerno sa paghagad nin kooperasyon sa Portugal tanganing i-surrender an nasambit na dating kongresista, huli ta an saiyang mga pagkakasala ginibo sa irarom kan hurisdiksyon kan satuyang mga ley.

Saro sa mga pinakamagabat na leksyon sa pangyayaring ini iyo an kakulangan sa satuyang mga ley manungod sa pagkapot nin pwesto sa gobyerno. Dapat nang matawan nin seryosong penalidad asin biyong ipagbawal sa mga public officials an magmantinir nin dual citizenship. An mga elective posts digdi sa Pilipinas dapat reserbado asin eksklusibo sana para sa mga Filipino na may bilog na katapatan sa satuyang nasyon, bako para sa mga tawong may "back-up plan" na magdulag sa ibang nasyon oras na masukol an saindang mga ilegal na gawagawi.

Kun mahihigpitan an ley laban sa mga opisyales na may dual citizenship, malilikayan ta an pagka ungkang kan satuyang sistema. Maiibitaran an mga arog ki Co na pakatapos "limason" an kaban kan banwaan, tulos na madulag asin mapatago sa ibang nasyon na posible nganing dai man ninda aram an lengguwahe o wara man lamang nin tunay na pamilya o kalahi. An paggamit nin ibang citizenship bilang "exit strategy" sa mga kaso nin korapsyon sarong insulto sa mga botanteng Filipino na nagtiwala asin nagluklok sainda sa pwesto.

Grabe na an pang iinsulto satuyang mga Pilipino kaining mga mahabas sa kaban kan bayan! Kun satuya pa ining papalampason mababalewala an satuyang mga pinaglalaban! Daeng saysay an pagiging Pilipino kun pinapabayaan ta sanang pagpararolokohan kita kaining mga mahabas sa kaban kan gobyerno! Warang manloloko kung wara nin nagpapaloko!

Kaipuhan ta nang umaksyon! Connect the dot kita mga kaDUON pag sinabing flood control anomalies nangingibabaw an ngaran ni Zaldy Co. Pag sinabing Zaldy Co, konektado na dyan an Sunwest asin an Ako Bicol Partylist maski i-search pa nindo sa Google iyan! Pero asta sa ngunyan nata ta nakatukaw pa an Ako Bicol Partylist sa ibong kan mga pagkakaimbwelto kan amo kaining si Zaldy Co? Aram yan kan mga Bicolano na gabos na nakapalibot sa Ako Bicol si Zaldy Co an amo. 

Dae na kita magpaloko sa mga budol na partylist! Mga partylist na ang inisip sana an magpayaman! Kung sa ibong kang mga nangyayaring ini sa nasyon nalalansi pa kamo kan mga budol na partylist grabeng kadangagan na iyan! Huwag magpaloko sa mga stupido! 

Balikan ta an isyu kan citizenship ni Zaldy Co, sa kabilugan, kaipuhan kan satuyang gobyerno an sarong matagas na paninindugan sa isyung ini. An hustisya dai dapat napapara nin dagat o nin pasaporte. Dapat ipahiling kan Pilipinas na an satuyang soberanya asin an integridad kan satuyang pondo bako sanang kawat na pwedeng talikudan nin basta-basta. Kun papabayaan ta na magin sirungan kan mga akusadong korap an ibang nasyon huli sana sa papeles, mawawara an paglaom kan mga ordinaryong Filipino sa satuyang legal na sistema.

Dahilan kaini, Kaipuhan an mapuersang pakikipag-olay kan DFA asin kan satuyang mga embahada sa gobyerno kan Portugal. Kaipuhan man na an Department of the Interior and Local Government (DILG) makisumaro sa pagpakarhay kan mga polisiya sa kwalipikasyon kan mga kandidato. Kaipuhan an sarong ley na nag-uobligar sa gabos na elective officials na isuko an saindang dayuhang citizenship bago magtukaw, asin an anuman na pagbalgar digdi dapat tapatan nin permanenteng diskwalipikasyon asin pagkakulong. Hustisya an kaipuhan, bako sanang simpleng pakiulay.

                                  ###