BICOL NET TV

"UBOS NA ANG BAYBAY" MAYON: INABUSONG KAYAMANAN, NGINATNGAT KAN MGA GAHAMAN SIMPLENG DUON Ni Maestro Nel Adtoon Sa laog nin pirang dekada, an Bulkan Mayon an nagsirbing simbolo kan satuyang probinsya—daing kapantay sa kagayonan asin kusog. Alagad sa likod kan kagayonan kaini, an bitis kan satuyang bulkan luway-luway na pinagdudusta, bakong kan natural na pag-uran o baha, kundi kan talamak na "quarrying", pagkaykay asin pagabuso kan satuyang rekursos naturales. Ngunyan, sarong nakakangalas na pahayag an nagluwas hali ki Rep. Garbin kan Ako Bicol Partylist: "Ubos na daa an baybay sa Mayon." An hapot kan mga Albayano: "Kun ubos na, siisay an nag-ubos?" Bakong lingid sa kaaraman kan publiko na an chairman kan Ako Bicol iyo man an kagsadiri kan "Sunwest Company", saro sa pinakadakulang kumpanya na nag-ooperar nin quarry sa pamitisan kan Mayon. Garo man kita pig-uuto sa atubangan. Paano sasabihon na "Ubos na"...

Negosasyon o Extradisyon: Hustisya sa Atubangan kan Diplomisya ni: Maestro Nel Adtoon An isyu manungod sa pagpabalik ki dating Ako Bicol Congressman Zaldy Co hali sa Portugal sarong dakulang agyat sa satuyang sistema nin hustisya. Imbes na maghalat kita sa halawig na proseso nin pagbilog nin sarong pormal na "extradition treaty" sa pag-ultanan kan Pilipinas asin Portugal, mas praktikal asin epektibo kun papaagihon ini sa pormal na negosasyon sa paagi kan Department of Foreign Affairs (DFA). An diplomatikong pakikipag-olay iyo an pinakamadaling dalan nganing masegurar na dai makaligtas sa saiyang pananagutan an saro sa mga pigtutukdong may dakulang pagkaaram sa dinustang pondo kan banwaan. Sabihon ta man na totoo an bareta na si Co saro nang Portuguese citizen, dai ini dapat maging rason nganing maging "immuned" siya sa ley kan Pilipinas. Bilang saro sa na-elihir na opisyal kan satuyang nasyon, obligasyon niya an maghampang sa mga akusasyon nin plunder as...

Andaya Highway: An Dai Matapos tapos na Kalbaryo, I-epalan pa nin mga Trapo SIMPLENG DUON ni: Maestro Nel Adtoon Bako nang bago sa pandangog kan mga Bicolanong biyahero an reklamong "palpak" na tinampo sa Andaya Highway. Bilang pangenot na gateway kan satuyang rehiyon pasiring sa Manila, an Maharlika Highway—partikularmente an parte kan Del Gallego sagkod Ragay—tila naging sarong "permanenteng construction site." Pero an dakulang hapot kan publiko: Nata ta sige an tapal, pirmi man giraray ruloho? Dakul na an nag-agi na administrasyon, dakul na bilyon na an nagamit na pondo, pero an agom kan mga driver asin pasahero iyo man giraray: lubak-lubak, laboy pag-uuran, asin delikadong "bituka kan manok" na tinampo. Sa ibong kan daing katapusan na "road repair" asin re-blocking, an resulta tila pampatambak sana nin pondo na dai man namamatian an dekalidad na resulta. Ini bakong simpleng isyu sana nin trapiko; ini isyu nin seguridad asin pag-us...

SIMPLENG DUON ni: Maestro Nel Adtoon Sa nagpapadagos na urolay dapit sa pag-aprobar kan budget kan probinsya kan Albay para sa taon 2026, saro sanang hapot an naglulutaw: Kaipuhan daw talaga an "beginning balance" para maipasa an budget, o ini saro sanang paagi para mapahaloy an serbisyo sa publiko? Segun sa Local Government Code of 1991 (RA 7160), urog na sa Sections 318 sagkod 323, malinaw pa sa sikat kan aldaw: Wara nin obligasyon an sarong Gobernador o Mayor na magsumitir nin "beginning balance" o "cash-in-hand report" tanganing maaprubaran an annual appropriation ordinance. An rason kaini ay teknikal asin rasonable. An sarong "beginning balance" makukuha sana pagkatapos kan sarong "fiscal year" asin pag natapos na an gabos na accounting adjustments. Imposibleng magtao nin pinal na numero mantang sige pa an mga transaksyon kan nakaaging taon. Kun pirit na gigibuhon ining kondisyon kan Sangguniang Panlalaw...

SIMPLENG DUON ni: Maestro Nel Adtoon Bakong karaw asin maugong an huring lakdang ni Senador Robinhood “Robin” Padilla sa Senado. Sa irarom kan Senate Resolution No. 192, saiyang pinagpapalataw an sarong radikal na solusyon para matapos na an tago-tagong yaman kan mga korap: an pag-invalidate o pag-phase out kan gabos na ₱1,000 bills na gibu puon kan taon 2020 sagkod 2025. Sa inot na heling, garo medyo makalulula. Pero kun iisipon nin hararom, ini sarong "surgical strike" laban sa mga kwarta na hale sa ilegal na aktibidad. Luway luwayon tang saboton kun nata ini kaipuhan pag-isipan, uya an pirang rason: Enot, Pagpirit sa mga nagtatago na magluwas sa diklom. An mga kwarta na gikan sa kickback, suhol, asin droga, pirming nakatago sana sa mga vault, maleta, o irarom kan kama sa porma nin ₱1,000 bills. Kun i-demonetize ini, an mga "hoarders" mapipiritang magdesisyon na ipapalit an kwarta sa bangko (na may kaibang paper trail) o pabayaan ining magigin basurang pap...

SIMPLENG DUON Ni: Nel Adtoon Putol na so boot an gabos na koneksyon kan Ako Bicol party-list sa dating Rep. Elizaldy Co mantang padagos an paghahanap kan mga ahensya kan gobyerno sa saiya huli sa mga alegasyon nin "budget insertions" asin mga anomalya sa flood control projects, pirang bulan pakalihis kan pagluwas kaini sa nasyon. Pirit nang pinagdudoonan kan Ako Bicol Partylist na isiblag an saindang sadiri sa saindang chairman na si Zaldy Co, na naghali sa Pilipinas kan Hunyo bago pa man nagluwas sa publiko an mga kontrobersya. Kinumpirma ni Party-list Vice Chair asin Rep. Alfredo Garbin na nag-resign na si Co sa gabos niyang pwesto sa grupo, kaiba na an saiyang pwesto sa Kongreso, pagigin miyembro kan party board, asin sa gabos na opisyal na rekord sa Commission on Elections (COMELEC). Sa arog kaining seste nahahaman sa sakuyang isip an sarong kahapotan na: Kaya daw nindang ipagkanulo an saindang "boss'" para sa hustisya, o sadyang naglilinig sana ...

SIMPLENG DUON ni: Maestro Nel Adtoon (Pag-inguto sa isyu kan kinuhang pondo kan Philhealth asin an pagnegar ni Joey Salceda) 1. Si Joey Salceda iyo and congressman kan Segundo Distrito kan Albay poon 2016 hanggan 2025.  Poon 2022, biglang naging “close”  si Joey Salceda na iyo ang chairman kan committee on ways and means buda si Zaldy Co na iyo man ang chairman kan committee on appropriations (ang duwang komitiba kan kamara na embwelto sa paghanap ki pondo asin pagalokar kaini.)  Kan 2023, pigsulong ni Salceda ang sarung lakdang na pwedeng makua asin magamit ang mga sobrang pondo kan mga “government corporations” arug kan Philhealth para sa mga “unprogrammed appropriations”. Bako ini makangalas ta amay pa kan 2020, pigsasabi na ni Joey Salceda na kadakul na sobrang kwarta ang Philhealth na dae nagagamit.  Ang lakdang na pigbusol ni Salceda kan 2023 naging parte kang 2024 bilang Special Provision 1(d) kan 2024 GAA na iyo man ang basehan...

SIMPLENG DUON Ni: Nel Adtoon   Sa imbistigasyon ngunyan kan ICI sa maanomalyang mga flood control projects sa nasyon, saro sana an CONSTANT – an pangaran ni ZALDY CO kan Ako Bicol! Boot sabihon, maski sain dumuman an imbistigasyon, dai mahahale an pagka-imbwelto ni Zaldy Co sa alegadong harabasan sa kaban kan gobyerno. Garu baga siya an "tatak" kan korapsyon!   Tandaan ta, mga kahimanwa, BILYONES an hinabas sa kaban kan banwaan! Isipa nindo daw kung gurano kadakol kan kwartang ini? Kaya kan election, garo baga nagbururak an kwarta digdi sa Albay, lalo na sa ciudad kan Legazpi. Garu baga mayo nang katapusan!   Kun satuyang hehelingon, maski sain kita darahon kan ebidensya, saro an sigurado: An ngaran na ZALDY CO. Kumbaga, "given" na iyan! Kaya ngani napapaisip ako... Kun totoong bilyones an nakinabang si Zaldy Co, boot sabihon, bilyones man an nakuha kan Ako Bicol? Ngunyan, sisay man daw an Ako Bicol?   Sisay an naglalaog sa isip nindo pag sinabing Ako Bi...